Renners zonder helm: Moet en/of mag je hen aanspreken op hun keuze? IDL-producties

Renners zonder helm: Moet en/of mag je hen aanspreken op hun keuze?

Door Jannick van der Hooft 01 juni 2020 | 08:16


Het dragen van een helm: voor veel wielrenners of mensen die recreatief op een racefiets stappen, lijkt het de normaalste zaak van de wereld te zijn. Maar waar normaalheid de kop opsteekt, zullen er altijd uitzonderingen zijn die de regel bevestigen.  In de Leiderstrui dook in de beweegredenen achter wel of geen helmgebruik, maar bovenal ook: zou je een ander hierop mogen aanspreken?

‘De fietshelm rukt op’, zo kopte Het Parool een artikel begin mei. De Amsterdamse krant signaleerde in de stad steeds meer gebruik van een fietshelm. Niet alleen onder wielrenners, maar ook expats, toeristen en zelfs enkele Amsterdammers kozen vrijwillig voor de helm. Experts op het gebied van fietsmobiliteit in Nederland willen de niet-profs geen verplichtingen opleggen. Een vrije keuze dus, maar desondanks hebben mensen hun oordeel over zij die een andere beslissing nemen, vaak al klaarliggen.

Ingezonden brief: 'Dit is treiteren, ongepast en ongewenst'

Onze redactie ontving een ingezonden brief van Marco Vermeij, ex-prof in de jaren ’90. Gezien de huidige tijdsgeest, waar iedereen de mond vol lijkt te hebben van solidariteit en naastenliefde, zette deze brief een interessant standpunt neer wat betreft het gedrag van fietsers op straat. Met zijn toestemming publiceren wij de brief hieronder in zijn geheel:

Aan de helm-nazi’s,

Het is in onze maatschappij gewoonte geworden anderen op ‘fouten’ te wijzen. Ik doe dat zelf ook wel eens, zoals afgelopen vrijdag toen ik een jongen zijn brandende peuk op straat zag gooien in plaats van in de vuilnisbak. Het gaat dan om gevallen waar andere mensen (over)last van zouden kunnen ondervinden en zaken die verboden of gewoonweg asociaal zijn. Daar zijn we een samenleving voor, iedereen voedt iedereen op in zekere zin. Gedrag dat anderen schaadt of belast, daar moeten we elkaar inderdaad op aanspreken. 

Een groep waar ik echter veel moeite mee heb, is die van de helm-nazi’s. Mensen met een racefiets (ik noem ze expres geen wielrenners, dat is echt een andere categorie) die mij en anderen - in het voorbijgaan - menen te moeten wijzen op het feit dat wij zonder helm aan het fietsen zijn. Het is ongeveer drie jaar geleden dat mij dat voor het eerst overkwam, maar tegenwoordig is het bijna elke fietstocht raak, soms meerdere keren. De gemene deler is dat ze dat altijd doen wanneer je ze passeert, nooit wanneer je naast ze rijdt, bij het inhalen of ingehaald worden. In mijn ogen zijn het daarom ook lafbekken en verder vind ik ze mateloos irritant. Van mij kunnen ze een dikke opgestoken middelvinger verwachten. 

Vaak doen ze dat ook nog terwijl ze zichzelf niet aan de (verkeers)regels houden, roekeloos door het fiets- en autoverkeer heen ‘koersen’, hun stuur niet (goed) vasthouden*, oortjes in hebben en/of niet uitkijken; daarbij negeren ze dus totaal hun eigen gedrag. Vorige week was het weer zover en ik ben omgedraaid. Na een pittige achtervolging (zijwind) kwam ik op gelijke hoogte en vroeg waar hij zich mee bemoeide? Wat hem stoorde aan het feit dat ik in mijn eentje zonder helm van het zonnige weer aan het genieten was? 

Ten eerste was deze jonge fietser verbouwereerd dat hij überhaupt werd aangesproken, dat ik de moeite had genomen om te keren. Daarna kwam hij met een vaag verhaal over aansprakelijkheid indien wij in botsing zouden geraken. Iets wat in het geheel geen hout snijdt. “Hoe lang fiets je nou?”, vroeg ik hem. “Een paar jaar”, was het antwoord. Nou, in mijn geval is dat 38 jaar op de racefiets, waaronder een paar jaar als beroepsrenner toen we nog helmloos in Spanje, Frankrijk en Italië koersten. Dat ik beroepsrenner ben geweest heb ik trouwens weggelaten. Op mijn vraag of hij de gewoonte had om bejaarden op elektrische fietsen (25 km/u!!) ook op de afwezigheid van de helm te wijzen was het antwoord nee. “Maar wat is dan het verschil tussen hen en mij? Ouderen van dagen hebben niet dezelfde reflexen, kijken niet zo goed om zich heen en zijn zich minder bewust van de verkeerssituatie. Zij lopen veel meer risico dan een getraind en ervaren wielrenner (ja, ik reken mezelf wel tot deze groep) die zich vrijwel altijd aan de verkeers- en gedragsregels houdt, die netjes belt wanneer hij in gaat halen en wacht wanneer het niet meteen kan.” “Zij gaan minder hard”, was zijn zwakke verweer. “Hoe is dat belangrijk?”, daarop bleef hij het antwoord schuldig.** 

Ik denk dat ik voor alle fietsers die graag zonder helm rijden, spreek wanneer ik jullie bij deze vraag te stoppen met dit gewijs. Wanneer ik met een groep fiets, zet ik mijn helm op. Wanneer ik koers, zet ik mijn helm op. Maar wanneer ik lekker in mijn eentje ga fietsen kan ik ervoor kiezen de helm thuis te laten. Dat maakt mij niet gevaarlijk voor anderen, ik neem bewust een (klein) risico omdat ik aan het fietsen zo nét even meer plezier kan beleven, omdat uit onderzoek in het VK (link 1; link 2) is gebleken dat automobilisten geneigd zijn meer afstand te houden wanneer een fietser geen helm op heeft, omdat ik al vanaf 1988 wordt geconfronteerd met gehelmde fietsers die (onbewust) meer risico nemen omdat ze zich veiliger wanen, omdat anticiperen op verkeerssituaties beter werkt, omdat het niet verplicht is volgens de Wegenverkeerswet en omdat ik dat zelf mag bepalen. Vrijheid van meningsuiting is een groot goed, maar dit is treiteren, ongepast en ongewenst. Een laatste punt; de helm beschermt alleen wanneer deze niet te oud is en correct gedragen wordt. 

Dus, ‘share the road’, niet je ongevraagde mening.

*Bij recente tochtjes langs de Lek kwam ik twee mensen tegen die met beide ellebogen op hun armsteunen (van het tijdritstuur) en de handen onder de kin reden. De voorarmen op het midden van het stuur, net als de profs, is ook populair. Bij een kleine hobbel ben je dan reddeloos verloren, je hebt totaal geen controle over de fiets. Die helm is dan hard nodig, maar ook handschoenen tegen schaafwonden, schouderpads en ander beschermend materiaal lijken me dan handig. Voorkomen is altijd beter dan genezen!

**mijn zwaarste fietsblessure was een scheen/kuitbeen breuk en dat gebeurde bij 2 km/u, snelheid is lang niet altijd een factor.

In welke mate mag je fietsers aanspreken op het niet-dragen van een helm?

De brief mag controversieel genoemd worden, zo blijkt ook als met de redactie de inhoud besproken wordt. We wierpen de vraag ‘In welke mate mag je fietsers aanspreken op het niet-dragen van een helm?’ op aan redacteur Ward Hilhorst.

Wat mij betreft mag je deze mensen altijd aanspreken op het helmloze fietsen, zo lang dat niet juist voor gevaarlijke verkeerssituaties zorgt. Mijn vader is door het dragen van zijn helm twee keer gered van ernstig hersenletsel, dus ik heb van dichtbij meegemaakt hoe belangrijk zo'n ding kan zijn.

Ik begrijp dat sommige mensen het mooier vinden om zonder helm te fietsen. Ik begrijp ook dat sommige mensen dat lekkende oude zweet in hun ogen niet zo fijn vinden. Ik begrijp daardoor dat mensen voor zichzelf het risico durven te nemen om zonder helm te fietsen, omdat voor hen het risico niet opweegt tegen de voordelen van helmloos toeren.

Ik ben echter van mening dat je bij veiligheidsmaatregelen over meer na te denken hebt dan jezelf. Ten eerste neem je het risico op de intensive care terecht te komen. De druk is daar een beetje van de ketel, maar we hebben in de coronapiek kunnen zien hoe onverantwoordelijk gedrag ervoor kan zorgen dat de zorg voor mensen die het ook nodig hebben wordt uitgesteld.

Daarnaast wil ik het nog even hebben over geld. Ik heb het niet graag over geld, maar in dit dilemma is het toch belangrijk. We hebben namelijk allemaal een zorgverzekering. Val je, terwijl je geen helm op hebt, en loop je daarbij een schedelbasisfractuur op? Dan is dat een duur geintje. Gelukkig voor jou betaal je het niet allemaal zelf, dat zou je namelijk wel eens je huis kunnen kosten. Nee, die kosten worden netjes uitgesmeerd over alle mensen die zorgpremie betalen. Kortom: iedereen betaalt voor het risico dat jij neemt. Het is naar mijn mening goed dat dit systeem er is, maar ik walg ervan als dat zorgt dat mensen een risico nemen met de gedachte dat het toch betaald wordt door iedereen.

Ik ga hierover graag de discussie aan, aangezien ik het idee heb dat Marco en ik beiden bereid zijn naar elkaar te luisteren. Vooralsnog ben ik verre van overtuigd, en durf ik zo ver te gaan dat ik voorstander ben van een helmplicht voor mensen op een racefiets én op een elektrische fiets. Tot die tijd moeten we mensen blijven aanspreken op wat zij in de hand werken.

In de Leiderstrui is benieuwd wat de gedachtegangen zijn van fietsers in Nederland en België wat betreft dit thema. Voor een vervolgartikel vragen wij u uw ervaringen, standpunten of ideeën met ons te delen. Dit kan via redactie@indeleiderstrui.nl, onze sociale kanalen of in de reacties hieronder.

Jannick van der Hooft (jannick@indeleiderstrui.nl / Twitter: @jannick_der)

Met dank aan: Ward Hilhorst & Marco Vermeij

Poll

Moeten mensen zonder helm daarop worden aangesproken?

Lees 15 Reacties

Tags:

Reacties

charles Delhaye
1 Jun 2020 om 23:29

Persoonlijk vind ik het "verstandig" een helm te gebruiken; niet om eruit te zien als "wielrenner", maar wel voor eigen veiligheid! Ben door de schuld van derden al een paar keer gevallen met gebarsten ribben en een paar helmen flink beschadigd! Gelukkig zonder hoofdletsels. Goed om te weten; als jullie op fietsvakantie naar Frankrijk of Spanje is het dragen van een helm verplicht. Aan diegenen die niet akkoord zijn; blijf thuis in eigen land fietsen!

Henk van der Hoeven
31 May 2020 om 09:01

Goedemorgen!

Ik ben een enthousiast fietser en kom in de verste verte niet in de buurt van een wielrenner. Ik heb een flitsende fiets en heb veelkleurige kleding. Ik pas altijd op, rijd in de bebouwde kom bewust langzamer en ga hard waar het kan. En ik draag een helm. Vooraleerst niet omdat ik bang ben dat ik door een kuiltje in de weg of zand in de bocht onderuit ga. Voornamelijk draag ik een helm omdat ik mezelf wil beschermen wanneer het fout gaat in situaties waarin ik afhankelijk ben van het handelen van anderen. Uitwijken voor andere fietsers (al dan niet op leeftijd, al dan niet op een logge e-bike) of andere weggebruikers. Op een normale werkdag heb ik soms drie paar ogen nodig wanneer ik onderweg ben. Ik kijk wel link uit voordat ik door het ontbreken van een fietshelm als een kasplantje de rest van mijn leven mag doorbrengen. En dan ook nog eens zonder de mogelijkheid om lekker te kunnen fietsen! Maar aanspreken op het dragen van een helm doe ik niet. Heeft naar mijn idee geen zin, het is vingertje wijzen en ik vind het ook niet ‘collegiaal’. Iedere fietser/wielrenner weet wel waarom een fietshelm gedragen zou moeten worden. Het beste werkt het wanneer je partner eist een helm te dragen. Zie dan nog maar eens te weigeren..... ;-)

KeesC
30 May 2020 om 16:44

Hahaha, ja laten we meteen ook niet meer betalen voor mensen die roken, drinken, drugs gebruiken, vet/ongezond eten, hele dagen in de zon liggen bakken, niet aan sport of beweging doen, niet genoeg nachtrust nemen, ergens anders oversteken dan bij een zebrapad, met een koptelefoon op fietsen of lopen, gaan skiën, voetballen, doe het zelfers met 2 linkerhanden die toch gaan klussen.... mag ik al stoppen? Zolang het geen wet is... Kijk ff naar bovenstaand lijstje, als er iets tussen zit wat je zelf ook doet, wees dan gewoon stil. Een helm is absoluut de verstandige keuze mits goed gedragen etc. maar dat belerende gedrag van sommigen is echt tenenkrommend.

Djdritty
30 May 2020 om 14:57

Dhr Vermeij haalt met zijn allerlaatste opmerking (bij de 2 asteriksen) zijn hele betoog onderuit. Hij breekt zijn been bij 2km/u, dus snelheid is niet altijd een factor. Dan kun je dus ook met 2 km/u op een puntige steen terecht komen met je hoofd en zwaar hersenletsel oplopen omdat je geen helm droeg... En ook al ben je beroepsrenner (geweest) en anticipeer je op het verkeer, op onoplettende medeweggebruikers kun je niet anticiperen. Wees dus geen macho die denkt dat hij geen helm op hoeft, maar denk een beetje verder na dan je eigen leefwereld en neem alle factoren in overweging. Dus ook je medeweggebruilers, de toestand van de medische wereld (ivm covid-druk) en je eigen familie. Die wil ook dat je heelhuids terug keert van je 20km/u-toertochtje.

devriesman
29 May 2020 om 23:46

Een helm is niet verplicht. Als je vindt dat je geen helm op hoeft te hebben hoef je dus geen helm te dragen. Even goede vrienden. Lekker fietsen!

Hans van Eldijk
29 May 2020 om 22:09

Na jaren hebben we met veel moeite samen KNWU, NTFU, alle wielrenverenigingen en ook met steun van profrenners de cultuur omgedraaid dat het dragen van een helm op een racefiets gemeengoed is geworden en ook hoort te zijn. En dan komt er weer zo’n egoïstisch artikel. En wat de denken van de voorbeeldfunctie aan alle junioren fietsers. Ondenkbaar dat onze 50 junioren in de vereniging zonder helm fietsen. Dan helpt het toch wel dat de rest van de senioren in de wielerwereld het goede voorbeeld geeft. Gewoon helm op dus.

aeejnprt
29 May 2020 om 21:45

Over solidariteit gesproken; de ziektekosten worden door ons allen gedragen.
Dan mag je ook van ons allen verwachten dat.wij ons verantwoordelijk gedragen.
Wellicht dat een negatieve prikkel als een extra eigen bijdrage aan de ziektekosten helpt indien er sprake is van letsel dat te wijten is aan het niet dragen van een helm.
Dus daar valt een geschaafde knie niet onder.

Als de schrijver een persoon aanspreekt dat hij een brandende peuk in de vuilnisbak moet vuilnisbak gooien, begrijp ik eigenlijk ook wel dat de schrijver sowieso geen helm draagt; overbodig.

aeejnprt

Jan Peter

Pieter
29 May 2020 om 20:06

De mens is "ontworpen" voor snelheden tot ongeveer 25 km/u (zo hard kan je lopen). Het is dus aangewezen bij hogere snelheden een helm te dragen.
Nu is het ook zo dat een helm dragen ook voor voetgangers en automobilisten veiligheidsvoordelen biedt. Ook zij hebben bij ongelukken veelal te maken met hoofdletsel. Dus ja waar stop je. Ik zou dus zeggen eigen verantwoordelijkheid en bij 25 maar wel doen.

pimsacts@gmail.com
29 May 2020 om 19:17

Niet zeuren Marco, net zoals 95%van je racefiets buddys gewoon die helm op je kop zetten.
Is niet altijd even fijn maar wel lekker bij e.v.grondcontact waar jij als ex prof alles vanaf weet.
Groet van Pim van den Heuvel.
(Ooit in Italië is fietsvriend gevallen en gered door zijn helm)

emiel011
29 May 2020 om 19:07

Dat er überhaupt een discussie is over wel een helm of gewoon thuis blijven.
Ongelooflijk dat je denkt als zogeheten prof denkt de wijsheid in pacht te hebben.
Geef juist het voorbeeld aan de jeugd en luister naar @arjan hijman

Henkhenk
29 May 2020 om 18:58

Wat is Marco Vermey ontzettend dom.
Argumenten als 'veel ervaring als fietser' aanhalen om maar geen helm te moeten dragen getuigt niet van veel verstand. Marco is een oude man die zeker ook geen gordel draagt omdat hij 'veel ervaring' heeft.
Mocht hij vallen, dan zal er in ieder geval niets beschadigd zijn en draait de maatschappij niet op voor de kosten van een hersenbeschadiging. Die heeft hij klaarblijkelijk al.

Wiboc
29 May 2020 om 17:47

Beste Marco, als oud wielrenner en nu tegen de zestig, draag ik ook geen helm. Ik ben het volledig met je eens.Wet is wet maar daar gaat het hier totaal niet over. Je geeft zelf een aantal voorbeelden waar dan ook eenieder zonder meer een helm op moet. Zoals opa's en oma's op electrische fietsen of andersom kleine kinderen opgezadeld met een helm die ze dwars op het hoofd staat als ze achterom of opzij moeten kijken. Min moeder 86 zal ik ook een helm kopen, toch gevaarlijk zo'n rollator.!!!!!
En alle anderen die dphun gezondheid in de waagschaal stellen door te roken, drinken en een keer in de week wel ongetraind te fietsen maar wel met helm. Ik ga mensen ook niet op hun hoofd wijzen als ze te dik zijn en op een racefiets, met helm, kruipen!!

Tonny Teuben
29 May 2020 om 17:41

Hoi Marco,
Je hebt wat mij betreft helemaal gelijk. Laat iedereen in zijn waarde en eigen keuzes maken.
Je gaat toch ook niet voor een snackbar staan roepen dat men beter niet naar binnen kan gaan omdat het bezoek gevaarlijk kan zijn voor iemands gezondheid?
Of bij de kassa bij de Albert Heijn aan een klant vragen of hij per ongeluk niet een flesje wijn teveel in zijn karretje heeft..
Zelf draag ik overigens bijna altijd een helm. Een heel enkele keer als ik rustig ga en alleen ben niet. Het is mij dan ook al een paar keer overkomen dat (meestal) te dikke slingerde toerfietsers met bonte kledij muj luidt attenderen. Daarbij wijzend op hun eigen helm die zo achterover staat dat hij nog alleen het achterhoofd beschermd.

De groep die verreweg het meeste risico loopt op hoofdletsel (ouderen op logge e-bikes) zie je inderdaad (nog) vaak geen helm dragen.
Als zij met hun zware e-bike bijna tot stilstand komen en dan door het hoge gewicht van de fiets keihard omvallen. (Op deze manier vallen is de grootste kans op hoofdletsel).
Zij zouden er misschien beter aan doen om een helm op te doen. Dat denk ik bij sommige.
Maar roep het ze echt niet na!
Ik doe namelijk ook niet altijd wat het beste voor mezelf is.

Groetjes! Tonny Teuben.

Poelwinst
29 May 2020 om 14:30

Het argument dat de zorgverzekering voor de kosten opdraait als iemand geen helm draagt gaat niet op zolang gebruikers van alcohol en tabak zich in dat opzicht ook nergens aan hoeven te houden. Het aanspreken van iemand is bedoeld om controle te krijgen over de omgeving of een situatie. Dat is een goed argument maar het kan leiden tot de situatie dat het grootste ego wel even bepaalt wat wel of niet veilig is. Dat kan heel nuttig zijn maar het is altijd aan de ander of hij wel of niet iets doet met kritiek of goedbedoelde raad.

ahijman
29 May 2020 om 12:08

Beste Marco Vermey. Juist jij zou moeten beseffen wat het risico is van het niet dragen van een goede helm op de racefiets. Als ex-prof heb je waarschijnlijk genoeg ellende gezien aan hoofdletsels. Nu ben ik een heel fanatiek fietser, oke zal het geen wielrenner noemen, maar ook ambulance-verpleegkundige. Helaas heb ik er te veel opgeraapt in mijn wek! Het is een kleine moeite om een helm op te zetten tijdens het fietsen om in geval van een aanrijding of valpartij in ieder geval de schedel te beschermen. Daarnaast jij kunt nog zo voorzichtig zijn, in de meeste gevallen is de ander de oorzaak van jouw valpartij of aanrijding.

Groet Arjen Hijman

Reageer


Meer nieuws